DZIEJE RELIGII, FILOZOFII I NAUKI
antologia religijna filozofia nauki
antologia filozoficzna Ludwig Wittgenstein
antologia naukowa Ludwik Fleck
strona główna o autorach tej witryny
antologia filozoficzna
teksty wybrali Katarzyna Gurczyńska-Sady, Antoni Płoszczyniec i Wojciech Sady
ostateczne decyzje co do wyboru fragmentów, ich rozmiarów itp. podejmował Wojciech Sady

starożytni Hellenowie

PRESOKRATYCY

o Parmenidesie

SOFIŚCI

Sekstus Empiryk o Gorgiaszu

PLATON (427-347 p.n.e.)

WPROWADZENIE (B.A.G. Fuller) (W. Sady)

Obrona Sokratesa, o Sokratesowej mądrości

Protagoras, fragment o tym, że cnota jest wiedzą

Gorgiasz, rozmowa o sensie filozofowania

Menon, o tym, że poznanie jest przypominaniem sobie

Fajdros, opowieść o upadku dusz

Fedon, dowody na nieśmiertelność duszy, losy duszy po śmierci

Państwo VI o strażnikach i filozofach, o mniemaniu i wiedzy

Państwo VII, alegoria jaskini
Państwo X, o kolejnych narodzinach

Uczta, Sokrates z Diotymą o miłości

Teajtet, wątpliwości co do natury wiedzy

Sofista, pojęcia prawdy i fałszu, bytu i niebytu

Timajos, o stworzeniu świata

ARYSTOTELES (384-322 p.n.e.)

WPROWADZENIE (B.A.G. Fuller) (W. Sady)

Metafizyka I, o filozofii

Kategorie, rozdz. 4 i 5

Hermeneutyka, rozdz. 1, 2, 4

Analityki wtóre, Ks. I, rozdz. 1-4; Ks. II, rozdz. 8-10 i 19

Fizyka, o miejscu, nieistnieniu próżni i ruchach

O powstawaniu i niszczeniu, o przemianach ciał i roli nieba

Meteorologika, o kometach, deszczach, wiatrach itd.

O duszy, fragmenty

Metafizyka XII, o niebie i Pierwszym Poruszycielu

Etyka nikomachejska II i X, o cnocie i kontemplacji teoretycznej

Polityka, fragmenty Ksiąg I i III

Poetyka, rozdz. 6, 9, 13

EPIKUR (341-270 p.n.e.)

WPROWADZENIE (B.A.G. Fuller) (W. Sady)

List do Pytoklesa, fragmenty

List do Herodota, fragmenty

List do Menoikeusa, całość

Główne myśli, całość

STOICY

WPROWADZENIE (B.A.G. Fuller) (W. Sady)

z Sekstusa Empiryka o przedstawieniach kataleptycznych

Epiktet, Encheiridion, czyli streszczenie stoickiej etyki

Marek Aureliusz, Rozmyślania, uwagi wybrane

SCEPTYCY

WPROWADZENIE (B.A.G. Fuller) (W. Sady)

Sekstus Empiryk, Zarysy pirrońskie, o tropy sceptyczne i sceptyczne wyrażenia

Sekstus Empiryk o Karneadesie

PLOTYN (204-270)

WPROWADZENIE (B.A.G. Fuller)

Enneady, I.6. O pięknie

Enneady, I.8. Jakie są i skąd są rzeczy złe?, fragmenty

Enneady, VI.9. O Dobru lub Jednem


filozofowie chrześcijańscy

ORYGENES (184-253)

O zasadach, fragmenty

św. AUGUSTYN (354-430)

WPROWADZENIE (Sady)

Wyznania, Księga VII, o własnym nawróceniu

Wyznania, Księga XI, o czasie

Państwo Boże, fragmenty z ksiąg XI-XXII

św. ANZELM (1033-1109)

Proslogion, a w rozdz. 2 ontologiczny dowód na istnienie Boga

św. TOMASZ Z AKWINU (1225-1274)

O bycie i istocie, Wstęp, rozdz. 1 i 2

Streszczenie teologii, fragmenty z całego tekstu wybrane

Suma contra gentiles, dwa rodzaje prawd o Bogu

Suma teologiczna, Część I, Kwestia 2. O Bogu: czy Bóg jest?

DUNS SZKOT (1266-1308)

OCKHAM (1285-1347)

Suma logiczna, fragmenty o powszechnikach


Nicolò MACHIAVELLI (1469-1527)

Książę (1513), fragmenty

filozofowie nowożytni XVII i XVIII w.

Francis BACON (1561-1626)

Novum Organum (1620), fragmenty z obu ksiąg

Nowa Atlantyda, opowieść o Domu Salomona

René DESCARTES (1596-1650)

Rozprawa o metodzie (1637), fragmenty ksiąg I-IV

Medytacje o pierwszej filozofii, całość

Thomas HOBBES (1588-1679)

Elementy filozofii, fragmenty

Lewiatan (1651), Rozdz. XIII, XIV i XVII

Blaise PASCAL (1623-1662)

Myśli, fragmenty wybrane, m.in. 451: zakład Pascala

Baruch SPINOZA (1632-1677)

Etyka, Część pierwsza. O Bogu

Traktat polityczny, rozdz. I-V

John LOCKE (1632-1704)

Rozważania dotyczące rozumu ludzkiego, fragmenty

Drugi traktat o rządzie [w przygotowaniu]

List o tolerancji (1689), fragmenty

Gottfried Wilhelm LEIBNIZ (1646-1716)

Nowe rozważania dotyczące rozumu ludzkiego, Przedmowa

Monadologia, całość

Giambattista VICO (1668-1744)

George BERKELEY (1685-1753)

Traktat o zasadach poznania ludzkiego, Cz. 1, §§ 1-36

David HUME (1711-1776)

Naturalna historia religii, Rozdz. 14 i 15

Badania dotyczące rozumu ludzkiego, wybrane fragmenty

Badania dotyczące zasad moralności, Rozdziały I, II, V i Dodatek I

Jean-Jacques ROUSSEAU (1712-1778)

Umowa społeczna (1762), fragmenty

Immanuel KANT (1724-1804)

Prolegomena, fragmenty

Uzasadnienie metafizyki moralności, fragmenty

Co to jest Oświecenie? całość

Krytyka czystego rozumu, niepoprawność wszelkich dowodów na istnienie Boga

Krytyka praktycznego rozumu, nieśmiertelność duszy i istnienie Boga jako postulaty praktycznego rozumu

wiek XIX

Johann G. FICHTE (1762-1814)

Pierwsze wprowadznie do Teorii Wiedzy (1797), obszerne fragmenty

Podstawy całkowitej Teorii Wiedzy, Cz. I ze skrótami

Friedrich Wilhelm Joseph SCHELLING (1775-1854)

Badania filozoficzne nad istotą ludzkiej wolności (1809), fragmenty

Georg Wilhelm Friedrich HEGEL (1770-1831)

Kto myśli abstrakcyjnie? (1807)

Fenomenologia ducha (1807), fragmenty Przedmowy

Nauka logiki (1812-1816, popr. 1831), Przedmowa

Arthur SCHOPENHAUER (1788-1860)

Świat jako wola i przedstawienie, t. II, Rozdz. 1, 19 i 41.

August COMTE (1798-1857)

Cours de philosophie positive, Istota i znaczenie metody pozytywnej (1830)

John Stuart MILL (1806-1873)

Utylitaryzm, fragmenty

O wolności, fragmenty

Soren KIERKEGAARD (1813-1855)

Bojaźń i drżenie, Problemat I

Karl Heinrich MARX (1818-1883)

Przyczynek do krytyki heglowskiej filozofii prawa, Wstęp

Tezy o Feuerbachu, całość

Manifest komunistyczny, ze skrótami (1848)

Przyczynek do krytyki ekonomii politycznej, z Przedmowy

Kapitał (1867), Fetyszyzm towarowy i jego tajemnica

Franz BRENTANO (1838-1917)

Charles Sanders PEIRCE (1839-1914)

William JAMES (1842-1910)

Friedrich NIETZSCHE (1844-1900)

Tako rzecze Zaratustra, fragmenty

Gottlob FREGE (1848-1925)

Sens i znaczenie, całość (1892)

lata 1900-1950

Henri BERGSON (1858-1941)

Ewolucja twórcza (1907), fragmenty

John DEWEY (1859-1952)

Edmund HUSSERL (1859-1938)

Kryzys nauki europejskiej a transcendentalna fenomenologia (1935), fragmenty

Alfred North WHITEHEAD (1861-1947)

Bertrand RUSSELL(1872-1970)

Denotowanie (1905), całość

Problemy filozofii (1912), rozdziały o powszechnikach

Dlaczego nie jestem chrześcijaninem (1927), całość

George Edward MOORE (1873-1958)

Principia ethica (1903), fragmenty

Obrona Zdrowego Rozsądku (1925), całość (w opracowaniu)

Ludwig WITTGENSTEIN (1889-1951)

Tractatus logico-philosophicus (1922), fragmenty

Wykład o etyce, całość

Dociekania filozoficzne (1953), uwagi programowe 109-133

Wykłady o wierze, całość

O pewności, całość

Martin HEIDEGGER (1889-1976)

Czym jest metafizyka? (1929), całość

Czym jest metafizyka? Wprowadzenie, całość

Czas światoobrazu (1938/1950), całość

Rudolf CARNAP (1891-1970)

Filozofia i składnia logiczna (1936), fragmenty

po 1950

budowanie internetowej antologii tekstów opublikowanych po II wojnie światowej byłoby zbyt daleko idącym pogwałceniem praw autorskich, wymieniam więc tylko najważniejszych myślicieli tego okresu:

Hans-Georg GADAMER (1900-2002)

Karl R. POPPER (1902-1994)

Theodor W. ADORNO (1903-1969)

Jean-Paul SARTRE (1905-1980)

Egzystencjalizm jest humanizmem (1945), fragmenty

Hannah ARENDT (1906-1975)

Emmanuel LEVINAS (1906-1995)

Maurice MERLEAU-PONTY (1908-1961)

Willard Van Orman QUINE (1908-2000)

O tym, co istnieje (1948), fragmenty

Paul RICOEUR (1913-2005)

Donald DAVIDSON (1917-1003)

John RAWLS (1921-2002)

Gilles DELEUZE (1925-1995)

Michel FOUCAULT (1926-1984)

Jürgen HABERMAS (ur. 1929)

Jacques DERRIDA (1930-2004)

Richard RORTY (1931-2007)